Kaçak döviz satışına karşı ‘güvenli nokta’ hamlesi
Yabancı para ihtiyacını anlık karşılayan döviz büroları, finansal sistemin önemli bir parçası. Mevzuat gereği, sadece bankalar, PTT ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca lisans verilen döviz büroları döviz alım satım işlemi yapabiliyor. Kuyumcular ve ödeme kuruluşlarının temsilcilerinin ise yasal alım satım yetkisi bulunmuyor. Bu nedenle yetkisiz döviz alım satımı yaptığı tespit edilen iş yerlerine Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’da yapılan düzenlemelere göre, iki yaptırım uygulanıyor. Buna göre, Bakanlıkça iş yerlerinin faaliyetleri geçici veya sürekli durdurulurken ilgili iş yerleri için Cumhuriyet başsavcılıklarına idari para cezası verilmesi için bildirimde bulunuluyor.
Resmi bürolarda döviz alırken 1.002 vergisi söz konusu olduğunu hatırlatan Yerlioğlu, ruhsatsız yerlerin ise iş yapabilmek için resmi bürolardan daha iyi fiyat vermeye çalıştığını, bunun da rekabeti güçleştirdiğinin altını çizdi. Yerlioğlu, şöyle devam etti: “Rakamlar çok değişken. Fakat örneğin, resmi bir büro 46 lira fiyat veriyorsa, oralar 46,25 lira, 46.80 lira verebiliyor. Farklar küçük olabilir ancak toplamda yekun yüksek tutuyor. Daha iyi fiyat vererek müşteri çekildiğinde, bu defa resmi döviz büroları müşteri kaybediyor.” Döviz satışında kaçakla mücadele için yeni bir çalışma hazırlığında olduklarını bildiren Yerlioğlu, çalışmanın detaylarını şöyle anlattı: “Döviz bürolarının dış cephesinde görünecek şekilde, ‘Güvenli Döviz Noktası’ görseli hazırlatıyoruz. Burada, derneğimize üye resmi deviz büroları olacak. Yani vatandaş dışarıdan baktığında nasıl ki eczanenin ‘E’sini gördüğünüzde ‘burası eczane’ diyor, biz de benzer şekilde döviz büroları için böyle sembolik bir çalışma yapacağız. İnsanlar dışarıdan baktığında, oranın resmi, güvenilir bir döviz bürosu olduğunu anlayabilecekler. Dışarıda QR kodlu bir tabela olacak. Çünkü, yetki belgesi asılması zorunlu ancak içerideki o yetki belgesini insanlar çok tanıyamayabiliyor. Siz o QR kodu okuttuğunuzda, sistem sizi web sitesine yönlendirecek ve o döviz bürosunun adı listede görünecek. Eşleşme olacak. Diyelim ki kopyalandı ve QR kod okutuldu, bir yönlendirme ve eşleşme olmayacak. QR kod okumadığında vatandaş oranın kaçak olduğunu anlayabilecek. Bu noktada kopyalanmasını da engelleyecek bir sistem. Muhtemelen yaz sonu bunu hayata geçirip, duyurusunu yapacağız.”
Halbuki, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın izniyle kurulan döviz bürolarının, ciddi yükümlülüklerinin bulunduğuna söyleyen Yerlioğlu, “Bugün bir döviz bürosu açabilmek için faaliyet izni bedeli 35 milyon TL. Onun haricinde deviz satışlarında binde 2 kambiyo var. Sadece para ödeyerek değil, sermaye yeterliliğinizi de ispat etmeniz gerekiyor. Güvenlik aşamalarından geçiyorsunuz” dedi. Ruhsatsız yerlerle mücadele için cezaların caydırıcı olması gerektiğini ifade eden Yerlioğlu, söz konusu izinsiz yerin tespiti halinde cezasını ödediğini, hatta kapandığında başka bir isim altında satış yapmaya devam edebildiğini belirterek, “A firması olarak kapanırsa, bu defa B firması olarak devam edebiliyorlar” dedi. Ruhsatsız, yasal izni olmayan döviz alım satım yerlerinde sahte banknotlarla da karşılaşabileceğini ifade eden Yerlioğlu, geçtiğimiz haftalarda, bir vatandaşın satın aldığı ve bozdurmak için getirdiği 500 dolardan 300’ünün sahte çıktığına rastladıklarını söyledi.